„Ég hef unnið meðfram mínu námi frá 14 ára aldri, og einnig í öllum skólafríum, líkt og flestir íslenskir námsmenn. Í byrjun sumars stóð ég frammi fyrir þeirri staðreynd að allar þær tekjur sem ég myndi vinna mér inn myndu hafa neikvæð áhrif á framfærslulánið mitt hjá Lánasjóði íslenskra námsmanna þar sem ég var komin yfir frítekjumarkið. Það að íslenskir námsmenn séu settir í þá stöðu að ákveða hvort það borgi sig að vinna er óásættanlegt.

Eftir grunnnám í háskóla ákvað ég að halda í framhaldsnám erlendis. Þar sem ég er að koma beint úr námi mega árstekjur mínar ekki vera meiri en 930.000 kr. Reglur sjóðsins gera ráð fyrir því að heildartekjur námsmanna megi einungis vera 77.500 kr. á mánuði. Fari tekjur umfram hámarkið skerðir sú upphæð framfærslulánið um 45%.“

Þetta skrifar Birgitta Sigurðardóttir formaður Félags Íslendinga við Viðskiptaháskóla Kaupmannahafnar í grein á visir.is.  Birgitta er ein fjölmargra Íslendinga sem hafa sinnt vinnu samhliða námi til þess að standa straum af þeim kostnaði sem fylgir því að lifa og mennta sig. Það var hins vegar fyrst í byrjun síðasta sumars að Birgitta stóð frammi fyrir því að allar tekjur sem hún myndi vinna sér inn hefðu neikvæð áhrif á framfærslulán hennar frá Lánasjóði íslenskra námsmanna.

„Vinnusemi og sjálfstæði hefur einkennt Íslendinga. Íslenskir starfskraftar eru eftirsótt vinnuafl og við viljum ekki missa þetta samkeppnisforskot sem þjóð. Samnemendur okkar frá Evrópu eru með litla eða enga starfsreynslu samanborið við íslenska námsmenn. Því er mikilvægt að halda í þetta einstaka einkenni í stað þess að drepa það niður hægt og rólega með því að refsa fyrir vinnusemi og ýta undir aumingjavæðingu.

Með starfandi fólki aukast skatttekjur ríkisins og atvinnuleysi helst í lágmarki. Með núverandi kerfi er verið ýta undir svarta atvinnustarfsemi sem dregur úr skatttekjum. Samkvæmt rannsókn Eurofund frá 2013 er svört atvinnustarfssemi á Íslandi um 15% af vergri þjóðarframleiðslu. Það jafngildir milljörðum króna sem nota mætti í margt annað.“

Birgitta telur að verið sé aumingjavæða þjóðina. Námsmenn vegna fyrirkomulagsins forðast það að leita sér að atvinnu til þess að lenda ekki í skerðingum. Birgitta furðar sig einnig á því hversvegna LÍN geri ekki ráð fyrir húsnæðistryggingu fyrir námsfólk á leigumarkaði í útreikningum sínum. Þess í stað þurfa námsmenn sem ekki fá að leita sér tekna nema úr svarta hagkerfinu að nota framfærslufé til þess að greiða fyrir húsaskjól í stað þess að nota framfærsluna í raunverulega framfærslu.

Grunnstefið í lögum um hlutverk lánasjóðsins er sagt vera að tryggja þeim sem falla undir lögin tækifæri til náms án tillits til efnahags. Við segjum meeð stolti að á Íslandi hafi allir jöfn réttindi til náms óháð efnahag. En Birgitta varpar í þessum pistli sínum ljósi á að það er ekki endilega raunin. Að hennar sögn vantar ákveðin hóp íslenskra námsmanna erlendis. Það vantar þá námsmenn sem ekki hafa sterkt bakland eða sterkan efnahag en dreymir um að mennta sig erlendis og öðlast nýja þekkingu.

En er það rétt? Raunin er sú að það vantar ákveðinn hóp íslenskra námsmanna erlendis. Það vantar þá námsmenn sem ekki hafa sterkt bakland eða sterkan efnahag en dreymir um að mennta sig erlendis og öðlast nýja þekkingu.

„Mikil samstaða er á meðal námsmanna um að það þurfi að breyta þessari mismunun sem LÍN ýtir undir með tekjuskerðingu. Framfærslan er einfaldlega of lág og frítekjumarkið á að vera hærra. Því tel ég að LÍN stuðli ekki að jöfnum tækifærum til náms óháð efnahag. Leyfum námsmönnum að öðlast reynslu og þekkingu á vinnumarkaði. Hættum að refsa þeim nemendum sem sýna dugnað og frumkvæði en hvetjum þá frekar til vinnusemi og starfsreynslu. Tryggjum að allir íslenskir nemendur óháð efnahag geti sótt sér menntun erlendis.“

Segir Birgitta Sigurðardóttir að lokum.

Comments

comments